Văn hóa

Thương hiệu từ người được tôn vinh

Cập nhật: 09:05, Thứ 2, 28/03/2016

Mới đây, giải thưởng Văn hóa Phan Châu Trinh (thuộc Quỹ Văn hóa Phan Châu Trinh) lần thứ 9 đã được trao cho 5 nhà khoa học tiêu biểu...

Lễ trao Giải thưởng Văn hóa Phan Châu Trinh (2016)

Lễ trao Giải thưởng Văn hóa Phan Châu Trinh (2016)

Mới đây, giải thưởng Văn hóa Phan Châu Trinh (thuộc Quỹ Văn hóa Phan Châu Trinh) lần thứ 9 đã được trao cho 5 nhà khoa học tiêu biểu: Giáo sư Trịnh Xuân Thuận; Giáo sư Pierre Darriulat (Pháp); Giáo sư Đào Hữu Dũng (bút danh: Nguyễn Nam Trân); nhà nghiên cứu Nguyễn Ngọc Lanh và Giáo sư Peter Zinoman (Mỹ).

Vinh danh Giáo sư Peter Zinoman

Giáo sư Trịnh Xuân Thuận với những tác phẩm phổ biến kiến thức thiên văn học hiện đại dưới hình thức văn chương đã được dịch sang tiếng Việt; Giáo sư Pierre Darriulat (Nhà vật lý học người Pháp) với đóng góp tâm huyết, sâu sắc cho chính sách phát triển giáo dục đại học Việt Nam đã cùng nhận giải Vì sự nghiệp văn hóa - giáo dục.

Giải Dịch thuật thuộc về Giáo sư Đào Hữu Dũng với những công trình chuyển ngữ tác phẩm lịch sử và văn hóa nổi tiếng của Nhật Bản sang tiếng Việt. Nhà nghiên cứu Nguyễn Ngọc Lanh nhận giải Nghiên cứu. Còn giải Việt Nam học được trao cho Giáo sư Peter Zinoman (Mỹ) vì những đóng góp xuất sắc trong sự nghiệp nghiên cứu và quảng bá văn học hiện đại Việt Nam.

Giáo sư Peter Zinoman nghiên cứu, giảng dạy bộ môn Lịch sử và môn Nghiên cứu Nam Á - Đông Nam Á tại Đại học California, Berkeley (Mỹ).  Lĩnh vực nghiên cứu của ông bao gồm lịch sử văn hóa, xã hội, chính trị của Việt Nam cận đại và văn học Việt Nam thế kỷ 20. Ông sang Việt Nam năm 1995, rồi thiết lập được quan hệ thân thiết với các GS Phan Huy Lê và Phạm Quang Minh; học giả Hoàng Ngọc Hiến; nhà nghiên cứu Văn học Nguyễn Văn Tâm, PGS Trần Hữu Tá, GS Nguyễn Đăng Mạnh, nhà nghiên cứu Lại Nguyên Ân và nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên.

Trong quá trình nghiên cứu về nhà văn Vũ Trọng Phụng, Giáo sư Peter Zinoman nổi tiếng với việc dịch tiểu thuyết "Số đỏ"  sang tiếng Anh: "Dumb Luck".

Ông còn chia sẻ rằng, ông may mắn có được một đội ngũ nghiên cứu sinh lớn và đa dạng, từ nhiều ngành khác nhau, và họ tạo thành cộng đồng trí thức thân thiết nhất với ông. Trong đó, nhiều sinh viên giờ là “cựu-sinh viên” và trở thành đồng nghiệp. Đặc biệt, một cộng tác viên gần gũi nhất là vợ ông: Thạc sĩ Nguyễn Nguyệt Cầm. “Tôi không thể kể hết được những đóng góp của cô ấy cho các nghiên cứu của mình”, Giáo sư Peter Zinoman chia sẻ.

Chủ động đi tìm người xứng đáng để tôn vinh

Giải thưởng Phan Châu Trinh được trao lần đầu tiên năm 2008 nhằm tôn vinh những cá nhân có những cống hiến xuất sắc trong các lĩnh vực thông qua 4 hạng mục giải thưởng gồm: “Nghiên cứu”, “Vì sự nghiệp Văn hoá - Giáo dục”, “Dịch thuật”, và "Việt Nam học” (hạng mục “Việt Nam học” chỉ dành cho người nước ngoài). Bắt đầu từ mùa giải lần thứ 8 (năm 2015), giải thưởng Văn hóa Phan Châu Trinh được ấn định tổ chức thường niên đúng vào ngày sinh của nhà văn hóa Phan Châu Trinh (24/3).

Chia sẻ với PV Báo NNVN, Giáo sư Chu Hảo - Phó Chủ tịch Quỹ Văn hóa Phan Châu Trinh, cho biết, kể từ ngày thành lập đến nay, Quỹ luôn thực hiện đúng tôn chỉ mục đích là nâng cao tri thức của dân tộc. Từ năm 2015, lễ trao giải cũng là ngày để tôn vinh các danh nhân văn hóa Việt Nam thời hiện đại.

“Điều đặc biệt nhất ở giải thưởng Văn hóa Phan Châu Trinh chính là việc giải thưởng tự đi tìm chủ nhân để tôn vinh, trao giải. Ban tổ chức coi mình là người hân hạnh, vinh dự được mang và trao giải thưởng đến những cá nhân xứng đáng với cống hiến của họ. Không hề có chuyện người được nhận giải phải làm đơn đề nghị, hay đơn xin được xét giải thưởng”.

14-53-13_zinomnn-2008
Giáo sư Peter Zinoman - Thạc sĩ Nguyệt Cầm tại Hội thảo Giáo sư – Nhà văn Trương Tửu (2008) - Ảnh: Kiều Mai Sơn

Ngoài ra, Giáo sư Chu Hảo còn cho biết, các cá nhân đoạt giải đều phải nhận được số phiếu tuyệt đối 100% của các thành viên, chứ không phải thông qua đa số phiếu bầu.

“Để có được đóng góp thực sự trong một lĩnh vực đòi hỏi nhiều công sức như ngành Việt Nam học không bao giờ có thể là công việc của chỉ một cá nhân. Các học giả và nghiên cứu của họ là sản phẩm của nhiều năm tương tác với các thầy cô, đồng nghiệp, học trò, và với những người thân trong gia đình có quan tâm đến công việc của họ. Mạng lưới dày đặc các mối quan hệ đôi khi chồng chéo nhau này chính là yếu tố đã khiến Việt Nam học trở thành một “ngành,” với lịch sử và văn hóa riêng của mình” - (Giáo sư Peter Zinoman).

Lý do để Ban Tổ chức đi tìm người xứng đáng nhận giải, theo lý giải của Giáo sư Chu Hảo cũng rất giản đơn. Họ nhận thấy lâu nay có rất nhiều nhân vật có nhiều đóng góp trong lĩnh vực văn hóa (ở nhiều khía cạnh), vì nhiều nguyên nhân khác nhau, cả khách quan lẫn chủ quan, mà chưa được tôn vinh xứng tầm ở giải thưởng chính thống của Nhà nước.

Chính vì việc tìm tòi phát hiện và vinh danh những nhân tố mới, mà cái mới thì không thể khẳng định được việc đúng đắn của nó ngay, cho nên giải thưởng Văn hóa Phan Châu Trinh thường mang lại tranh luận. Điều này cho thấy, việc tự đi tìm người xứng đáng để vinh danh đã chứng tỏ giải thưởng Văn hóa Phan Châu Trinh được xã hội xác định, tạo uy tín. Nói cách khác, chính những người đạt giải tạo nên uy tín của giải thưởng.

Ngôi đền tinh hoa văn hóa Việt Nam thời hiện đại

Bắt đầu từ năm 2015, Quỹ Văn hóa Phan Châu Trinh lập thêm “Ngôi đền tinh hoa văn hóa Việt Nam thời hiện đại”.

Lấy cảm hứng từ ngôi đền Pantheon ở Paris, nơi quy tụ hài cốt và di sản của các danh nhân của Pháp, “Ngôi đền tinh hoa văn hóa Việt Nam thời hiện đại” được lập với 2 mục đích chính: Thứ nhất, là để tưởng nhớ, tri ân và tôn vinh các danh nhân văn hóa tiêu biểu của Việt Nam thời hiện đại. Thứ hai, là để góp phần phục hưng, gìn giữ và lan tỏa những giá trị tinh hoa văn hóa của các danh nhân văn hóa này thông qua các tư liệu/ tài liệu mà họ để lại và các tư liệu/ tài liệu viết/ nghiên cứu về họ.

Năm nay, danh nhân văn hóa Nguyễn Văn Vĩnh (1882-1936) được vinh danh. Ông là một nhà báo - người sáng lập “Đông Dương tạp chí” và là một nhà hoạt động chính trị đầu thế kỷ 20. Trước đó, đã có 3 danh nhân văn hóa được lựa chọn và vinh danh gồm: Trương Vĩnh Ký, Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh.

Giáo sư Chu Hảo khẳng định: “Tất cả những con người xứng đáng được tôn vinh trong hạng mục này bởi họ có những đóng góp cho văn hóa Việt Nam hiện đại”.

Kiều Mai Sơn

Share Facebook Share Google Share Twitter

Bình luận

Gửi bình luận